Czerniak u sumików to już czwarty nowotwór zakaźny zidentyfikowany przez naukę

27 lipca 2026, 10:47

Od 2012 roku wędkarze i biolodzy zaczęli zauważać coś niepokojącego u sumików karłowatych (Ameiurus nebulosus) żyjących w jeziorze Memphremagog, które leży w stanie Vermont w USA i prowincji Quebec w Kanadzie. Coraz więcej ryb miało na skórze czarne zmiany, które histopatolodzy zidentyfikowali jako czerniaka złośliwego. W latach 2014–2017 dotyczyło to nawet 23–37% badanych osobników. Emily E. Curd z University of Vermont, Samuel F. M. Hart z University of Utah i ich współpracownicy postanowili zweryfikować odważną hipotezę – nie mamy do czynienia ze zwykłym nowotworem, lecz z nowotworem zakaźnym, przenoszącym się pomiędzy poszczególnymi osobnikami niczym pasożyt.



Ultradrobne pyły zabijają około 2 milionów osób na świecie

27 lipca 2026, 08:34

Zanieczyszczenie powietrza zwykle kojarzymy ze smogiem widocznym gołym okiem albo znanym wskaźnik PM 2,5. Tymczasem najnowsze badanie zespołu kierowanego przez Josa Lelievelda i Andrei Pozzera z Instytutu Chemii im. Maxa Plancka wskazuje, że prawdziwym, niedocenianym zabójcą mogą być cząstki jeszcze mniejsze – ultradrobne pyły (UFP), o średnicy poniżej 100 nanometrów. Mają one tak małą masę, że nie są uwzględniane w standardowych normach jakości powietrza. Mimo to, jak pokazują autorzy, mogą odpowiadać za blisko dwa miliony zgonów rocznie na całym świecie.


Uczeni odkryli nową drogę odpływu cieczy wodnistej z oka. Może to pomóc w leczeniu

24 lipca 2026, 15:00

Zespół badaczy z Toronto, kierowany przez Yeni Yücel i Neeru Guptę, od kilkunastu lat dowodzi, że istotną rolę w odpływie płynu z oka odgrywają także naczynia limfatyczne. Wcześniej opisali taką drogę w przedniej części oka. W najnowszej publikacji uczeni opisali odrębną drogę w tylnym odcinku gałki ocznej, nazwaną POLO (posterior ocular lymphatic outflow).


Walka o widoczność w sieci: Google, modele językowe i generatywne odpowiedzi AI

23 lipca 2026, 19:08

Przez lata Google miało niemal monopol na widoczność w sieci. Kto zajmował wysokie miejsca w wynikach, ten przejmował uwagę i ruch. Ta pozycja nadal jest bardzo silna – w czerwcu 2026 roku Google miało 89,26% udziału w polskim rynku wyszukiwarek. Dziś jednak o uwagę użytkownika rywalizują również ChatGPT i inne narzędzia AI, które zamiast listy linków mogą podać gotową odpowiedź wraz ze źródłami. Widoczność nie kończy się więc już na pozycji w Google. Liczy się także to, czy marka, strona albo ekspert zostaną uznani za źródło warte przywołania.


Viagra wspomoże onkologię? Sildenafil zapobiega przerzutom?

22 lipca 2026, 10:57

Viagra (sildenafil) kojarzy się głównie z leczeniem zaburzeń erekcji. Tymczasem zespół naukowców z Instytutu Weizmanna w Izraelu, kierowany przez prof. Ayelet Erez, opublikował w Cancer Research pracę, która pokazuje, że ten sam lek może ograniczać rozprzestrzenianie się nowotworów i działa przez mechanizm, którego nikt wcześniej nie opisał.


O leczeniu kiły malarią

21 lipca 2026, 08:27

Leczenie dżumy cholerą to powiedzenie o dwóch wyborach, z których każdy jest zły. Ale leczenie kiły malarią to już rzeczywistość.


Drewno, aluminium i ukryte ramy. Jak dziś produkuje się duże przeszklenia?

20 lipca 2026, 15:59

Zamknięcie stanu surowego budynku wymaga obecnie podjęcia decyzji o technologiach, które zostaną z nami na dekady. Producenci oferują konstrukcje pozwalające na tworzenie całych szklanych ścian, które mimo swoich rozmiarów skutecznie trzymają ciepło wewnątrz. Zobaczmy, na jakich konkretnie materiałach i mechanizmach opiera się współczesna stolarka otworowa.


Ból mięśni przy grypie - skąd się bierze i jak złagodzić objawy?

20 lipca 2026, 15:30

Ból mięśni przy grypie to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów tej infekcji. Często pojawia się nagle, razem z gorączką, dreszczami, bólem głowy, suchym kaszlem i silnym osłabieniem. Dolegliwości mogą obejmować plecy, uda, ramiona, kark, barki, a czasem niemal całe ciało. Właśnie dlatego grypa bywa odczuwana inaczej niż zwykłe przeziębienie - bardziej obciąża organizm i potrafi wyłączyć z codziennych obowiązków na kilka dni.Ból nie wynika wyłącznie z leżenia w łóżku ani z osłabienia po chorobie. To przede wszystkim skutek reakcji układu odpornościowego na zakażenie wirusem grypy. Organizm uruchamia proces zapalny, który pomaga walczyć z infekcją, ale jednocześnie wpływa na większą wrażliwość tkanek i nasilenie dolegliwości bólowych. Dlatego przy grypie mięśnie mogą boleć nawet wtedy, gdy wcześniej nie było żadnego wysiłku, przeciążenia ani urazu.


Neolityczni łowcy-zbieracze prowadzili świadomą introdukcję ryb do jezior Skandynawii

20 lipca 2026, 11:51

Gdy myślimy o rewolucji neolitycznej – momencie, w którym człowiek przestał być biernym uczestnikiem przyrody i zaczął nią świadomie zarządzać – zwykle mamy na myśli uprawę zbóż i hodowlę zwierząt. Badania opublikowane w czasopiśmie Antiquity przez Axela Mjæruma i Ellen K. Friis z Muzeum Historii Kultury Uniwersytetu w Oslo oraz Andreasa J. Kirchhefera z Dendroøkologen i niezależnego badacza Trygve Hesthagena pokazują, że zdolność do przekształcania ekosystemów posiadały już społeczności łowiecko-zbierackie, i to na kilka tysięcy lat przed pojawieniem się rolnictwa w Skandynawii.


Dolina niesamowitości występuje nie tylko u ludzi

17 lipca 2026, 08:52

Drugim, niezwykle istotnym osiągnięciem było zaobserwowanie efektu tzw. doliny niesamowitości występującego u małp. To zjawisko znane u ludzi od dziesięcioleci. Polega ono na tym, że gdy widzimy humanoidalnego robota, to odczuwamy do niego tym większą sympatię, im bardziej jest podobny do człowieka. Jednak tylko do pewnego stopnia. Gdy staje się zbyt podobny – niemal ludzki – zaczynamy czuć niepokój i odrazę, gdyż zauważamy pewne drobne szczegóły mówiące nam, że to jednak nie jest człowiek.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy